Рүстем Ермеков: ЖИ мен STEM мектепті қалай өзгертуде
Орталық Азиядағы жылдың IT-педагогы, Forbes «30-ға дейінгі 30» лауреаты, Qbit әзірлеушісі және білім берудегі цифрлық трансформация амбассадоры Рүстем Ермековпен сұхбат.
Бүкіл әлем ЖИ мұғалімдерді алмастыра ма деген мәселе төңірегінде айтысып жатқанда, Рүстем Ермеков сенімді түрде жауап береді: алмастырмайды, бірақ күнделікті күйбең жұмысты жеңілдететін және мүмкіндіктерді кеңейтетін көмекшіге айналады. Оның өзі — технология мен педагогиканың тоғысында қалай жұмыс істеуге болатынының жарқын үлгісі. Рүстем — Forbes «30-ға дейінгі 30» лауреаты, Орталық Азияның үздік IT-педагогы, отандық QBit STEAM-жинағының авторы, EdCrunch X Global спикері және мектеп білім беруін, әсіресе ауылдық өңірлерде реформаторлаушы.
Бұдан әрі біз онымен мектептегі ЖИ-дің орны, цифрлық ойлау және бір педагогтің бүкіл жүйеге қалай әсер ете алатыны туралы сөйлестік.
ЖИ дос және идеяның сұхбаттасы ретінде
— Педагогикалық және жобалық қызметіңізде ЖИ-ді қалай қолданасыз?
— Мен үшін ЖИ — бұл керемет те, қауіп те емес. Бұл идеяларды талқылауға, «ширатуға» ыңғайлы сұхбаттас. Мен оны «бәрін шешетін» шешім ретінде қолданбаймын. Бұл жай ғана көмекші — тамаша, жылдам, бірақ бәрібір құрал.
Нақты бір мысал бар. Мен ЖИ көмегімен өнімнің бірнеше итерациясын «виртуалды түрде» жасай алдым. Өнімді әзірлеу кезінде итерацияларды жылдам жасау және тексеру маңызды болды.
Problem solving — XXI ғасыр дағдысы
— Сіздің ойыңызша, бүгінгі таңда әрбір оқушы үшін қандай IT-дағдылар базалық болуы керек? Мұғалімдер цифрлық дәуірге дайын ба?
— Бір дағды мен ойлау тәсілін бөліп көрсете аламын. Дағды — бұл Problem solving, кез келген мәселенің шешімін таба білу. Ойлау жүйесі мәселеге емес, шешімге бағытталуы керек. Мәселені ойлау — бұл тоқырау. Шешімді ойлау — бұл алға жылжу. Сондай-ақ growth mindset тәсілі — өсуге ұмтылыс маңызды. Идея мынадай: мақсат қоясың және оған жету үшін саған 1, 3, 10 немесе 40 жыл керек екенін түсінесің. Және де сен соған қарай жүресің. Жүйені, жолды қалыптастырасың — және берілмей алға жылжисың.
Мұғалімдердің цифрлық сауаттылық деңгейі туралы айтатын болсам, ол әлі де жақсартуды талап еткенімен, жыл сайын артып келеді. Бұл жерде мұндай жағдай бүкіл әлемде бар екенін және бұл мәселемен жалғыз Қазақстан ғана бетпе-бет келіп отырмағанын түсіну керек. ЮНЕСКО бірнеше жылда бір рет білім беруді цифрландыру бойынша әлемде зерттеу жүргізеді және ол жерде төмен цифрлық сауаттылық туралы идеялар жиі көрініс табады.
STEM-ге деген қызығушылық бар. Бірақ көбінесе — балаларда емес
— Балалардың бағдарламалауға, робототехникаға, STEM-ге деген қызығушылығын байқайсыз ба?
— Бұл бағыттарға қызығушылық әрқашан жоғары болған, бірақ бұл қызығушылықтың кімнен шығатынын түсіну керек. Көбінесе бұл ата-аналардан келеді: олар бұл бағыттардан балаларының болашағын көреді. Хоча балалардың өзіне, айталық, музыка қызықты болуы мүмкін.
Мектеп әкімшілігі де қосылады: олар үшін бұл жарыстарда жүлделі орын беретін «вау»-жоба. Ал балалардың өзіндегі шынайы қызығушылық — 20 оқушының 2–5-уінде ғана бар. Бұны мұндай курстарды іске қосудағы үш жылдық тәжірибеме сүйеніп айтып отырмын.
Қазақстандық мектеп 10 жылдан кейін қандай болады?
— Түбегейлі өзгерістердің болуы екіталай. Мен білім беру жүйесін дөңгелектердегі жазық платформа ретінде елестетемін, мұнда әрбір қатысушы — бұл өзінің ерекше дөңгелегі: кішкентай, үлкен, шаршы, дөңгелек. Және осы платформа жүріп келе жатыр. Сұрақ — қаншалықты алысқа және қаншалықты тиімді жүреді.
Жүйе мұғалімдерге сүйенеді. Бұл балалармен ең көп өзара әрекеттесетіндер. Және егер мұғалімнің көңіл-күйі жақсы болса, ол оны балаларға жеткізеді. Менің арманым — мұғалім білімді тасымалдаушы емес, қателесуге және өсуге болатын қауіпсіз орта құратын ментор және куратор болса екен. Біз FURO-да қазір осы тәсілмен жұмыс істеп жатырмыз.
— Рүстем, Furo.kz-тегі рөліңіз туралы айтып берсеңіз. Жобалар менеджері ретінде не істейсіз?
— Пайдалы болуға тырысамын. Үлкен көлемдегі деректерді талдау жақсы шығады. Бірақ менде бір ерекшелік бар деп ойлаймын, мен білім беруде баррикаданың екі жағында да болдым. Менде заманауи дағдыларды дамытуға бағытталған білім беру саласындағы стартап болды, сонымен қатар мен оқытушы болдым. Бір кездері бірнеше өз курстарымды аштым, курстар, сабақтар, лагерь жобаларын жаздым. Меніңше, бұл ерекшелік — менің тәжірибем және балалық әуесқойлығым, маған жаңа нәрселерді үйрену жай ғана қызық. Ал FURO-да мен өз қызығушылықтарымды ел деңгейінде кеңейтуге және білім беру саласындағы жүйелі өзгерістердің қозғаушы күші болуға мүмкіндік алдым.
